Để tạo sản phẩm giá trị kinh tế cao, bài toán đặt ra không chỉ là tăng sản lượng mà phải tổ chức lại sản xuất, củng cố liên kết giữa nông dân - hợp tác xã (HTX) - doanh nghiệp, lấy thị trường làm định hướng và phát triển chuỗi theo hướng xanh, minh bạch, bền vững.
HTX điều phối vùng nguyên liệu xanh
Qua hơn 30 năm
xây dựng và phát triển liên kết theo chuỗi giá trị gia tăng, doanh nghiệp sản
xuất, chế biến cà phê Hồ Phượng ở xã Tân Hội cho rằng, một doanh nghiệp có thể tìm được
khách hàng, nhưng không thể duy trì thị trường nếu không có nguồn nguyên liệu ổn
định. Một HTX có thể tập hợp thành viên nông dân, nhưng khó bước vào những thị
trường lớn nếu thiếu tiêu chuẩn, dữ liệu và năng lực quản trị. Người nông dân
có thể sản xuất ra sản phẩm tốt, nhưng không thể tự mình đáp ứng đồng thời yêu
cầu về sản lượng, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thời gian giao hàng.
Sau 7 năm hoạt động, đại diện HTX Vườn Nhà Đà Lạt đúc kết: Nếu mỗi hộ tự sản xuất, tự tìm đầu ra thì rất khó khăn về tiếp cận đầy đủ thông tin thị trường, đáp ứng những đơn hàng yêu cầu cao và duy trì sự ổn định chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy cách đóng gói và khả năng cung ứng ổn định. Vì vậy, HTX không đơn thuần thu mua rồi tìm đầu ra. Vai trò quan trọng hơn ở đây là tổ chức lại sản xuất theo tín hiệu thị trường. HTX trao đổi thống nhất với các hộ liên kết về nhu cầu, chủng loại, chất lượng và thời điểm cung ứng; đồng thời phối hợp hướng dẫn chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, phân loại, đóng gói sản phẩm có độ đồng đều cao hơn.
“HTX muốn xây dựng chuỗi giá trị bền vững phải tăng cường điều phối vùng nguyên liệu trên cơ sở liên kết, thống nhất và chia sẻ thông tin với thành viên. HTX phải chủ động tổ chức sản xuất thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới tìm sản phẩm thu mua…”, bà Lương Thị Yến Vân - Giám đốc HTX Vườn Nhà Đà Lạt chia sẻ.
Doanh nghiệp xanh hóa chuỗi phân phối
Thống kê toàn tỉnh hiện có 8 liên hiệp HTX, 959 HTX và 1.290 tổ hợp tác nông nghiệp. Trong đó, 192 HTX chủ trì đầu mối liên kết 428 chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản, thu hút 47.590 hộ nông dân tham gia, tổng diện tích 85.000 ha, tương ứng sản lượng mỗi năm 20.000 tấn.
Kết quả qua từng chuỗi liên kết, HTX ngày càng khẳng định vai trò hạt nhân tổ chức nông hộ thành viên cùng thực hiện một quy trình sản xuất thống nhất; doanh nghiệp đưa những tiêu chuẩn về chất lượng sản xuất xanh, thương hiệu và giá trị gia tăng sản phẩm ra thị trường.
Theo Liên minh HTX tỉnh, mục tiêu trong giai đoạn tới phấn đấu ít nhất 50% HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả có liên kết chuỗi giá trị ổn định với doanh nghiệp và nông dân. Đồng thời lựa chọn, xây dựng các HTX kiểu mẫu, HTX đầu tàu và liên hiệp HTX theo ngành hàng để nhân rộng. Để đạt mục tiêu này cần giải pháp đầu tư đồng bộ hạ tầng vùng sản xuất, logistics, kho lạnh, sơ chế, chế biến; hỗ trợ chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu.
Với Liên minh HTX, cần chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang tư vấn quản trị, kết nối vốn, doanh nghiệp và thị trường. Doanh nghiệp phải chủ động ký hợp đồng tiêu thụ ổn định, đầu tư chế biến sâu; HTX nâng cao hơn nữa năng lực quản trị, minh bạch và tổ chức sản xuất; nông hộ tuân thủ quy trình, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng xanh hóa chuỗi sản phẩm liên kết bền vững, lâu dài.
Ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam khẳng định, khi kết nối đồng bộ từ nông hộ đến HTX, doanh nghiệp, cơ sở sơ chế, chế biến và thị trường, chuỗi giá trị sẽ minh bạch hơn. Bởi vậy, việc xanh hóa không chỉ câu chuyện trên cánh đồng, mà còn yêu cầu đổi mới cách tổ chức và quản trị. Đây chính là nền tảng để nông sản Việt Nam nói chung, nông sản Lâm Đồng nói riêng vươn xa hơn nữa trên thị trường.
Toàn tỉnh hiện có 8 liên hiệp HTX, 959 HTX và 1.290 tổ hợp tác nông nghiệp. Trong đó, 192 HTX chủ trì đầu mối liên kết 428 chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản, thu hút 47.590 hộ nông dân tham gia, tổng diện tích 85.000 ha, tương ứng sản lượng mỗi năm 20.000 tấn.
