Mùa khô hạn năm 2026 đang đến, ngành nông nghiệp Lâm Đồng cần chủ động các giải pháp canh tác cây trồng phù hợp để bảo đảm sinh kế cho nông dân, góp phần ổn định chuỗi cung ứng nông sản ra thị trường.
Khô hạn cục bộ từ tháng 4 đến tháng 6
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, trên địa bàn Lâm Đồng năm 2026, cường độ nắng nóng kéo dài hơn so với trung bình nhiều năm, nguy cơ khô hạn cục bộ từ tháng 4 đến tháng 6. Thống kê tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh hiện khoảng 1.048.663 ha, trong đó gồm 622.873 ha cây lâu năm và 425.790 ha cây hàng năm. Chiếm nhiều diện tích nhất thuộc về các loại cây trồng chủ lực như: Cà phê (328.650 ha), cao su (75.381 ha), điều (50.215 ha), sầu riêng ( 43.000 ha), hồ tiêu (37.193 ha). Đáng kể toàn tỉnh có gần 150.000 ha đã được chứng nhận sản xuất bền vững theo các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.
Để chủ động nguồn nước tưới tiêu trong mùa khô năm nay, nông hộ Nguyễn Văn Đóa ở xã Nam Hà Lâm Hà tiếp tục nạo vét ao hồ bên vườn, đảm bảo độ sâu trên dưới 3m nước. Ao có diện tích mặt nước 300m2, dẫn nước từ dòng suối nguồn trên núi cao xuống tích trữ sử dụng trên diện tích hơn 1 ha các loại rau công nghệ cao trong vườn, đồng thời cung cấp cho nhiều hecta canh tác các loại cây công nghiệp cho nhiều nông hộ xung quanh. “Mùa hạn năm nay, nông hộ chúng tôi chuyển đổi gần 1 ha cây trồng hiệu quả thấp sang trồng mới cây chanh dây và rau xà lách thủy canh, trong đó đầu tư hàng trăm triệu đồng hệ thống thủy canh hồi lưu và tưới tiết kiệm, thích ứng với thời tiết biến đổi…”, ông Đóa cho hay.
Theo Trưởng Phòng Thông tin huấn luyện - Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng Nguyễn Thị Thảo, với các phương pháp tưới nhỏ giọt, phun mưa trong mùa khô hạn, nông dân nên áp dụng vào thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát, duy trì độ ẩm đất 60-70%, tiết kiệm từ 40-60% lượng nước so với tưới tràn. Đồng thời ưu tiên sử dụng phân hữu cơ cải tạo đất tơi xốp, từ đó nâng cao khả năng giữ nước và thúc đẩy hoạt động của hệ vi sinh vật có lợi. Việc kết hợp phân hữu cơ hoai mục với các chế phẩm sinh học (như nấm đối kháng trichoderma) sẽ tạo ra “hệ thống miễn dịch” tự nhiên, phục hồi bộ rễ bị suy yếu do sốc nhiệt. Bên cạnh đó, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ cà phê, phân chuồng ủ hoai mục, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng.
Bồi đắp hệ sinh thái đất
Với nông hộ Nguyễn Thị Choan ở xã Đam Rông 2 trồng trọt, chăn nuôi theo quy trình chuẩn sạch hữu cơ, nên nguồn nước trong mùa khô hạn phải đầy đủ về khối lượng và sạch về chất lượng. Bởi vậy, bà Choan đã đầu tư lắp đặt hệ thống đường ống dẫn nước với chất liệu không rỉ sét, lắp đặt sâu dưới đáy hồ đập nước Bằng Lăng dài cả trăm mét kết nối về khu trang trại khoảng 17.000m2. Trong đó phân bổ khoảng 1.200m2 ao nuôi cá tầm, cá chình trong môi trường nước lưu thông kết hợp cung cấp tưới tiêu cho hàng trăm cây sầu riêng, chôm chôm, các thửa vườn cà phê trên tổng diện tích 15.800m2. Bà Choan nói: “Đập nước Bằng Lăng độ sâu từ 6-7m, mùa hạn mọi năm, nước rút xuống cao nhất cũng chỉ 0,5m. Trong khi đường ống dẫn nước về sản xuất, chăn nuôi của nông hộ chúng tôi lắp đặt sâu dưới lòng hồ đến 3m. Hơn nữa trong vườn cây được chăm sóc, giữ độ ẩm của đất hàng ngày bằng cách tận dụng các cành, lá cắt tỉa thông thoáng trên ngọn cây để phủ xuống dưới gốc cây…”
Qua phân tích của Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng cho thấy: Trên từng khu vườn, nông dân tuyệt đối không làm sạch cỏ hoàn toàn mà chỉ cắt sát mặt đất, kết hợp tận dụng tối đa các vật liệu hữu cơ, phụ phẩm rơm rạ, cỏ khô, xác bã thực vật, vỏ cà phê để duy trì một “lớp đệm xanh” góp phần giảm bức xạ nhiệt, hạn chế hiện tượng cháy lá và rụng chùm hoa, quả. Nông dân cũng cần chủ động cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng, tập trung dinh dưỡng nuôi các bộ phận quan trọng của cây. Thường xuyên thăm vườn, áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, ưu tiên sử dụng thảo mộc và các chế phẩm sinh học nhằm giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Nông dân cũng cần rà soát, nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng, tích trữ nước trong ao hồ, bể chứa, đảm bảo đủ nước cho cây trồng trong điều kiện thời tiết khô hạn kéo dài. Ngoài ra đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số, nhân rộng các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc các chương trình chứng nhận bền vững để nâng cao giá trị sản phẩm tiêu thụ trên thị trường…
Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, củng cố nền tảng dinh dưỡng hữu cơ và bảo vệ thảm thực vật, không chỉ giúp cây trồng “vượt hạn” thành công mà còn bồi đắp hệ sinh thái đất; kết hợp quản lý chi phí hợp lý giúp người nông dân duy trì hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập và góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh ổn định trong trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
THÁNG 4/2026
