VĂN VIỆT
Cây sầu riêng Lâm Đồng đang ngày càng khẳng định giá trị kinh tế cao, đòi hỏi khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Trên hành trình phát triển bền vững, việc xây dựng niềm tin của thị trường nội tiêu và xuất khẩu, sầu riêng Lâm Đồng rất cần thiết những giải pháp hữu hiệu trước mắt và lâu dài.
Doanh thu khoảng 550 triệu đồng/ha
Đến nay, toàn tỉnh đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) cấp 961 mã số vùng trồng (MSVT) và 362 mã số cơ sở đóng gói (CSĐG) với diện tích lần lượt 39.360ha và gần 585,8 m2. Trong đó, sầu riêng đứng thứ 2 sau thanh long về quy mô và tốc độ chuẩn hóa 346 MSVT với gần 13.300 ha, chiếm 58,2% diện tích kinh doanh và gần 33,8% tổng diện tích được cấp mã số của các loại cây trồng; 70 mã số CSĐG phục vụ xuất khẩu chính ngạch với tổng diện tích nhà xưởng 183.471 m2. Ngoài ra, toàn tỉnh đã cấp 69 MSVT sầu riêng nội địa với hơn 787,7 ha.
Với 14.400 ha ứng dụng công nghệ cao (chiếm tỷ lệ 32,5% tổng diện tích), hàng năm sầu riêng trong tỉnh thu hoạch vụ chính trong 2 tháng 6 và 7 với giống Ri6, giống địa phương; từ tháng 8 đến tháng 10 với giống Mongthong, Dona. Hiện nông dân trồng thử nghiệm 5 - 7% diện tích các nhóm giống sầu riêng mới như Musang King, Black Thorn.
Sầu riêng là cây lâu năm có giá trị kinh tế cao, do vậy kỹ thuật trồng mới và chăm sóc được nông dân thường xuyên bổ sung kinh nghiệm lẫn nhau và áp dụng quy trình kỹ thuật theo hướng dẫn các cơ quan chuyên môn, trong đó phần lớn sử dụng hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm theo các tiêu chuẩn chứng nhận GlobalGAP, VietGAP, hữu cơ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm thu hoạch của các nước nhập khẩu.
Ở giai đoạn thu hoạch sầu riêng trong tỉnh được các doanh nghiệp, hợp tác xã, thương nhân vào tận vườn thu mua, tập trung về các vựa, cơ sở đóng gói để phân loại, xử lý, đóng thùng và vận chuyển đi tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Một số vườn có diện tích trồng các giống sầu riêng địa phương, hoặc vườn ở vùng sâu, vùng xa, chủ vườn tự thu hoạch mang đến cơ sở thu mua. Ông Nguyễn Văn Hậu, đại diện doanh nghiệp chủ trì chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sầu riêng tại xã Trường Xuân cho hay, liên tục từ 5 năm đến 7 năm trở về trước, ông Hậu cùng 5 nông hộ ở đây đồng thuận chuyển đổi hơn 23ha diện tích các loại cây trồng hiệu quả thấp sang trồng cây sầu riêng giống mới. Doanh nghiệp ứng trước vốn đầu tư, nguồn giống chất lượng cao và cập nhật, chuyển giao quy trình kỹ thuật trong từng giai đoạn chăm sóc cho nông hộ thành viên chuỗi. Kết quả từ năm thứ 5 trở đi, trên từng diện tích sầu riêng đi vào thu hoạch “đồng trà, đồng vụ”, đạt năng suất mỗi năm từ 18- 20 tấn/ha đều được doanh nghiệp chủ trì bao tiêu.
“Sầu riêng trong chuỗi liên kết tại xã Trường Xuân thu hoạch rộ hàng năm từ tháng 8 đến tháng 10, trong khi sầu riêng các địa phương miền Tây Nam Bộ thu hoạch từ tháng 11 đến tháng 12, nên giá thị trường khá cân đối cung- cầu. Tính riêng niên vụ vừa qua, sản lượng sầu riêng của chuỗi giá trị gia tăng xuất khẩu đạt đến 80%, còn lại 20% nội tiêu. Tính toán doanh thu của nông hộ thành viên liên kết từ 500- 550 triệu đồng/ha…”, ông Hậu thông tin thêm. Thống kê toàn tỉnh hiện có 47 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm sầu riêng với 1.678 hộ tham gia, tổng diện tích 4.504,5 ha. Riêng 133 doanh nghiệp, hợp tác xã thu mua sầu riêng ăn tươi, cung ứng cho thị trường chiếm 85% tổng sản lượng; 15% sản phẩm còn lại chế biến dạng bóc múi và cấp đông.
Tuân thủ nghiêm ngặt các thông lệ quốc tế
Công tác kiểm soát chất lượng sản phẩm sầu riêng trong tỉnh luôn được tăng cường nghiêm ngặt. Tính riêng hơn 2 năm qua, toàn tỉnh đã lấy 703 mẫu sầu riêng phân tích dư lượng thuốc BVTV và kim loại nặng cadimi (Cd), chì (Pb). Qua đó phát hiện 17 mẫu bị nhiễm rệp sáp; 6 mẫu bị nhiễm Cd ở mức rất thấp (0.020-0,024mg/kg) so với mức giới hạn cho phép tối đa (0,05mg/kg) của GACC. Đồng thời qua phân tích 7 mẫu đất và 7 mẫu nước tại các vùng trồng sầu riêng này đều không bị nhiễm Cdi; 28 mẫu tại các CSĐG phân tích không phát hiện nhiễm chất cấm Vàng O làm “chín ép” sầu riêng.
Hiện tại toàn tỉnh có 2 phòng kiểm nghiệm kim loại nặng Cd và chất cấm Vàng O đã và đang hoạt động được GACC công nhận. Đó là Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Khu dân cư Bắc Xuân An, phường Hàm Thắng); Chi nhánh 1 - Công ty CP Chứng nhận và Giám định Miền Đông Việt Nam (45/28 Phan Đăng Lưu, phường 1 Bảo Lộc).
Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) Lâm Đồng Trần Đức Thiện đánh giá: “MSVT và CSĐG không đơn thuần hàng rào kỹ thuật mà chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng niềm tin thị trường. Việc vận hành hệ thống mã số bài bản, minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt các thông lệ quốc tế là con đường tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư vào vùng nguyên liệu và mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch. Qua đó gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao chất lượng và khẳng định vị thế, uy tín thương hiệu nông sản Lâm Đồng trên thị trường trong nước, quốc tế... ”
Dự kiến đến cuối năm 2026, tổng diện tích sầu riêng phát triển theo hướng bền vững đạt 45.550 ha, trong đơ diện tích kinh doanh khoảng 23.951 ha, tổng sản lượng trên 310.000 tấn…
THÁNG 6/2026
