VĂN VIỆT
Rời công việc từ một doanh nghiệp nước ngoài ở đô thị, Liêng Jrang K’Chăm - người phụ nữ Cơ Ho (sinh năm 1990)- trở về xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng khởi nghiệp tâm huyết từ những khu vườn cà phê chè đặc sản buôn làng, mở ra hướng đi mới sản xuất bền vững gắn với mô hình liên kết cộng đồng.
Một ngày cuối
tháng 9/2025, đến khu vực thôn 4, xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng hỏi ai cũng biết
quán gỗ cà phê Yũ M’nang của Liêng Jrang K’Chăm trong năm thứ 6 khởi nghiệp giữa nương đồi cà phê
chè truyền thống buôn làng. Vào quán trong lúc chờ K’Chăm cùng chồng đóng thùng
cà phê bột cung cấp khách hàng đô thị Đà Lạt cách xa hơn 20 km, phóng viên lên
tầng 2 quán gỗ thưởng thức cà phê và ngoạn cảnh bao la núi đồi. Một thương nhân
đến từ ngoài tỉnh Lâm Đồng bày tỏ mỗi lần đến vùng nông nghiệp xã Lạc Dương, tỉnh
Lâm Đồng là chọn ngay quán Yũ M’nang không chỉ thưởng thức hương vị thơm sâu, hậu
ngọt tự nhiên của cà phê, mà còn là không gian kết nối buôn bán các loại vật tư
nông nghiệp với nông dân địa phương. Thương nhân cảm nhận vùng đất xã Lạc
Dương, tỉnh Lâm Đồng quanh năm mát mẻ đã tạo những hạt cà phê chè lôi cuốn bằng
phương pháp sơ chế, chế biến của người phụ nữ Cơ Ho K’Chăm, nên ông tiếp tục định
vị quán Yũ M’nang làm điểm đến cho công việc của mình.
Phóng viên nhâm nhi ly cà phê Yũ M’nang ở một góc quán gỗ bao quát tầm nhìn rộng lớn những nương đồi nguyên liệu cà phê chè xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, trong đó có hơn 1 ha cà phê nguyên liệu của gia đình dành riêng cho K’Chăm khởi nghiệp gần 6 năm qua. Nhớ lại một ngày cuối năm 2019 khi chính thức thôi làm công việc đang thăng tiến ở một doanh nghiệp nước ngoài chế biến cà phê xuất khẩu tại đô thị Đà Lạt, cử nhân anh văn Liêng Jrang K’Chăm mang theo về nguồn vốn giải pháp chế biến cà phê đặc sản thực hành 200 kg cà phê chè hạt nhân rang đầu tay, tương ứng khoảng 1,5 tấn cà phê tươi hái chọn lựa bằng tay. Trước đó, K’Chăm đã xoay xở được hàng trăm triệu đồng tiền vốn đầu tư kiến thiết cơ bản hệ thống nhà kính phơi sấy quả cà phê tươi, dây chuyền sơ chế, chế biến cà phê vừa thủ công, vừa tự động trên tổng diện tích 500m2 tọa lạc trên khu vườn cà phê chè kinh doanh của gia đình.
Liêng Jrang Ha
Siêm (sinh năm 1988), một thành viên liên kết với K’Chăm nhận xét: “Làm cà phê
với K’Chăm được thu mua sản lượng quả chín thu hoạch, đầu mùa ứng trước tiền đầu
tư phân bón hữu cơ, thuốc sinh học. Hàng năm chăm sóc cà phê sạch theo hướng dẫn
của K’Chăm về kỹ thuật cắt cành, tỉa tán, cân đối dinh dưỡng. Khi thu hái bằng
tay lựa chọn 100% quả chính, không còn thu hái tuốt cành, nên thu tiền lãi khá
nhiều hơn trước đây... ” Theo đó với 1 ha diện tích cà phê chè liên kết với
K’Chăm sản xuất tại xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng trong 4 vụ mùa vừa qua, Liêng
Jrang Ha Siêm đã giảm nhanh và đi đến chấm dứt tuốt cành thu hoạch, bán cà phê
tươi cho thương lái với doanh thu luôn ở mức rất thấp so với thu hoạch cà phê
chín bây giờ….
Tính toán trong 3 năm gần đây, Liêng Jrang K’Chăm thu mua sản phẩm cà phê chè đặc sản thu hái chín của 20 nông hộ sản xuất trên diện tích 20 ha tại xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng cao hơn giá thị trường 2 - 3.000 đồng/kg. Sản lượng bình quân của nông hộ liên kết sản xuất đạt 2,5- 3 tấn/ha. Bước sang tháng 10/2025, các dòng sản phẩm cà phê Yũ M’nang của K’Chăm vừa xếp hạng lại OCOP 3 sao và đánh giá triển vọng OCOP 4 sao trong thời gian tới.
THÁNG 9.2025
